Yatırım Fonu Nedir?
Yatırım fonu, birikimlerinizin profesyonel yöneticiler tarafından çeşitli sermaye ve para piyasası araçlarında değerlendirildiği bir yatırım enstrümanıdır. Yatırımcıların fona aktardığı tasarruflar, profesyonel yöneticiler tarafından en az risk ve en fazla kazanç hedefiyle sürekli izlenerek yönetilir. Yatırım fonunun yöneticileri, bu tasarrufları, fonun iç tüzüğüne uygun çeşitli yatırım enstrümanları arasında ileriki döneme ilişkin öngörüleri çerçevesinde denge gözeterek dağıtır. Uzun vadeli bir vizyonla yönetilmesine rağmen yatırım fonunun stratejisine bağlı kalınarak, gerektiğinde gün içerisindeki haber akışları ve piyasalardaki gelişmeler doğrultusunda dinamik pozisyon değişikliklerine de gidilerek birikimlerin artırılması amaçlanır. İç tüzüklerinden takip edebileceğiniz takas süreleri çerçevesinde kolayca nakde çevirebileceğiniz yatırım fonları, fon kurucusu ve yöneticisinden bağımsız olarak Takasbank güvencesiyle saklanır.
Borçlanma araçları fonu nedir? Borçlanma araçları fonu, işletmelerin sermayelerini artırma amacıyla başvurdukları fon türüdür. Borçlanma Araçları Fonu, bir sözleşme hükümleri göz önüne alınarak, bu amaçla borç veren veya yatırımcıya karşılığında geri ödeme taahhüdünde bulunulması şartı ile bir işletmeye fon sağlar. Kişiler ya da devlet kuruluşları bu fondan yaralanabilir. Bu fon türü; kısa, orta ya da uzun vadeli olabilir. Bu fon türünde iki farklı şekilde para kazanabilirsiniz. Birincisi, faiz kazançlarıdır, ikincisi ise sermaye kazançlarıdır.
Borçlanma Araçları Fonu Çeşitleri
• Özel tahviller
• Krediler
• Devlet tahviller
• İpotek
• Kredi kartları
• Kredi limitleri
• Sabit gelirli varlıklar
Değişken fon nedir? Sermayesi sabit olmayan ve portföy yöneticisinin yatırım yaklaşımına göre farklılık gösteren fon türüdür. Değişken fonlar yatırımcıya esneklik sunarlar. Bu sayede daha dinamik bir yatırım imkanı tanırlar. Böylece tek bir varlık sınıfına bağlı kalmaksızın daha dengeli bir portföy oluşturabilirsiniz.
Hisse senedi fonu nedir?
Hisse senedi fonu birikimlerini hisse senedinde değerlendirmek isteyen yatırımcıların tercih ettiği fon türüdür. Fonun en az %80’i hisse senetlerine yatırım yapılır ve uzun vadede bu yapılan yatırımların büyümesi planlanır. Hisse senedi fonlarında yüksek piyasa değeri ve getiri potansiyeli olan şirketlerin hisse senetlerin tercih edilir ve portföy oluşturulur. Bu fon türünde kısa vadeli piyasa dalgalanmaları ön planda tutulmaz ve uzun vadeli büyüme hedeflemektedir.
Katılım belgesi, yatırımcının fondaki paydaş olduğunu belirten bir belgedir. Yatırım fonlarındaki katılım belgeleri, şirketlerin hisse senetlerine benzerlik gösterir. Hisse senedi sahipleri şirkete ortak olup şirket üzerinde hak talep edebilirken, yatırım fonlarında yatırımcılar katılım belgesi aracılığıyla portföye ortak olurlar. Ancak, hisse senedi sahipleri şirket yönetiminde söz sahibi olabilirken, katılım belgesi sahipleri fon yönetimine katılma hakkına sahip değildir.
Para piyasası fonu nedir? Para piyasası fonu, düzenli getiri sağlayan hem de likiditesi yüksek bir enstrümana yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için idealdir. Bu fon sayesinde anapara değerini korur ve pozitif getiri sağlaması hedeflenir. Bu fon türünde genellikle, likit ve düşük riskli enstrümanlara yatırım yapılır. Bu nedenle risk diğer yatırım araçlarına göre daha düşüktür.
Serbest fon nedir? İsminden de anlaşılacağı üzere serbest fon türünde yatırım araçlarında herhangi bir kısıtlama bulunmaz. Ayrıca fonların yönetimi de serbest olarak yapılmaktadır. Uluslararası piyasalarda yaygın bir şekilde kullanılan “hedge fon” teriminin Türkiye’deki fon piyasalarındaki karşılığıdır. Serbest fonların yatırım stratejileri üzerinde herhangi bir sınırlama yoktur; ancak yatırımcılar, bilgilendirme belgelerinde belirtilen yatırım limitleri ve stratejilerine uymakla yükümlüdürler. Serbest yatırım fonu diğer fonlardan farklı olarak sadece nitelikli yatırımcılara özeldir. Bu nedenle, SPK’ya göre “nitelikli yatırımcı” olarak sınıflandırılmayan kişilerin serbest fonlara yatırım yapma imkânları bulunmamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular?
Portföy, finansal anlamda bir yatırımcının yatırım yapmak ve yaptığı yatırımdan kazanç sağlamak için elinde tuttuğu ve dilediği gibi tasarruf ettiği yatırım araçlarının toplam değerine denir. Bireylerin veya kuruluşların portföy seçimleri ve yapısı; likidite tercihleri, risk toleransları ve çeşitli yatırımların sunabileceği getiri oranlarına bağlı olarak değişiklik gösterir.
Portföy yönetimi, bireysel ve kurumsal yatırımcıların varlıklarının, risk tercihlerine ve getiri beklentilerine göre, belirlenen kriterlere uygun olarak profesyonel portföy yöneticileri tarafından yönetilmesidir. Bu yönetim sürecinde, yatırımcının seçtiği risk seviyesine uygun olarak getirisi maksimize edilmeye çalışılır.
Yatırım fonları, yatırım stratejilerine bağlı olarak portföylerinde hisse senedi, devlet ve özel sektör tahvilleri, altın, diğer kıymetli metaller ve yabancı menkul kıymetler gibi çeşitli yatırım araçlarını barındırır. Sermaye Piyasası Kurulu, bu fonları portföylerinde yoğunlukla yatırım yaptıkları araçlara göre çeşitli türlerde sınıflandırmıştır. Bu türler şunlardır:
- Para Piyasası Şemsiye Fonu
- Hisse Senedi Şemsiye Fonu
- Hisse Senedi Şemsiye Fonu
- Borçlanma Araçları Şemsiye Fonu
- Değişken Şemsiye Fonu
- Fon Sepeti Şemsiye Fonu
- Karma Şemsiye Fonu
- Katılım Şemsiye Fonu
- Serbest Şemsiye Fonu.
Katılım belgesi, yatırımcının fondaki paydaş olduğunu belirten bir belgedir. Yatırım fonlarındaki katılım belgeleri, şirketlerin hisse senetlerine benzerlik gösterir. Hisse senedi sahipleri şirkete ortak olup şirket üzerinde hak talep edebilirken, yatırım fonlarında yatırımcılar katılım belgesi aracılığıyla portföye ortak olurlar. Ancak, hisse senedi sahipleri şirket yönetiminde söz sahibi olabilirken, katılım belgesi sahipleri fon yönetimine katılma hakkına sahip değildir.
Katılma belgesinin fiyatı, kurucu tarafından her iş günü hesaplanarak belirlenmektedir. Hesaplama işlemi aşağıdaki adımlarla gerçekleştirilir:
- Değerleme gününde, portföydeki varlıkların işlem gördüğü borsalardaki fiyatlar kullanılarak fon portföyünün değeri belirlenir.
- Fon portföy değerine, fonun alacakları eklenerek ve borçları çıkarılır ve fonun toplam değeri hesaplanır.
- Fonun toplam değeri, değerleme gününde dolaşımdaki pay sayısına bölünerek birim katılma belgesi fiyatı elde edilir.
Karşılaştırma ölçütü, yatırımcının risk ve getiri hedefleri doğrultusunda seçilmiş endeks veya yatırım araçlarının getirisini ifade eder. Bir fonun performansını değerlendirirken, sadece fonun kendi getiri seviyesine bakmak yeterli değildir. Daha doğru bir değerlendirme yapmak için, benzer risk profiline sahip ürünlerin ve endekslerin getiri oranları ile karşılaştırma yapmak gerekir. Bu şekilde, elde edilen getirinin başarısını daha net bir şekilde görebilirsiniz.
Fonun performansını ölçmek ve karşılaştırmak için, fonun yönetim stratejisine uygun olarak seçilen, fonun varlık dağılımı ile yönetim yaklaşımına uygun olarak oluşturulan endekse yatırım fonu karşılaştırma endeksi ismi verilir. Bir fonun performansını değerlendirmek için yalnızca fonun kendi getirisini incelemek yeterli olmaz. Daha doğru bir değerlendirme yapmak için, benzer risk profiline sahip diğer ürünlerin ve endekslerin getiri seviyeleriyle karşılaştırma yapmak gerekir. Bu şekilde, elde edilen getirinin başarısını daha net bir şekilde görmeniz mümkün olur.
Fonların risk değeri, fonun volatilitesi göz önünde bulundurularak hesaplanır. Bu hesaplama için haftalık fon getirileri kullanılır. Risk değeri sayesinde yatırımcılar, fonun getirisini risk seviyesiyle birlikte analiz etme fırsatı bulurlar. Risk değeri, fonun oynaklığına göre 1 (en düşük risk) ile 7 (en yüksek risk) arasında değişen bir aralıkta yer alır.
Getirinin garanti edilmesi, Sermaye Piyasası Mevzuatı tarafından yasaklanmıştır. Bu nedenle, gelecekteki dönemler için herhangi bir getiri garanti edilemez. Ancak, geçmiş dönemlerde elde edilen getirilerin karşılaştırma ölçütlerine göre değerlendirildiği raporlar, performansın analizinde önemli bir rol oynar.
Yatırım kararları alırken dikkate alınması gereken temel faktör, riskin yayılması ve yatırım verimliliğini artıracak şekilde portföyün yapılandırılmasıdır. A1 Capital Portföy, en yüksek getiriyi sağlamayı hedeflerken, risk kontrolü sağlamak için devlet tahvilleri, özel sektör tahvilleri, hisse senetleri ve opsiyonlar gibi çeşitli risk düzeylerine sahip finansal araçlara da yatırım yapar. Bu yaklaşım, portföydeki tek bir yatırımın sunabileceğinden daha avantajlı bir risk/getiri profili oluşturur. Ayrıca, riskin çeşitlendirilmesi olumsuz piyasa koşullarının fona etkilerini en aza indirir ve bazen getiriye olumlu katkı sağlar.
Yatırım fonunun kurucusu, her fon için belirli niteliklere sahip en az bir denetçi atamaktan sorumludur. Ayrıca, yatırım fonları, her 6 ayda bir ve yıllık olarak bağımsız dış denetim şirketleri tarafından denetlenir. Yıllık denetim raporunun Sermaye Piyasası Kurulu’na sunulması gerekmektedir. Bunun yanı sıra kurul, yatırım fonlarını her zaman denetleme hakkına sahiptir.
Yatırım fonlarının yönetiminde, yatırımcıları korumak amacıyla mevzuat tarafından getirilen birçok kısıtlama bulunmaktadır ve fon kurucu ile yöneticiler bu kısıtlamalara uymak zorundadır.
Bazı önemli kural ve kısıtlamalar şunlardır:
- Fon portföyüne, varlıkların rayiç değerinin üzerinde herhangi bir alım yapılamaz ve bu değerin altında satış yapılması yasaktır.
- Borsada işlem gören tüm varlıkların alım satımı yalnızca borsa üzerinden gerçekleştirilmektedir.
- Bir yatırım fonunun portföy değerinin %10’undan fazlası tek bir ortaklığın menkul kıymetlerine yatırılmamalıdır.
- Yatırım fonlarının malvarlıkları, rehin edilemez veya devredilemez. Bu kısıtlamalardan bazıları serbest fonlar için geçerli olmayabilir.
Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde, sermaye piyasası araçları Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda (MKK) kaydı olarak izlenmektedir. Bu nedenle, yatırım fonu işlemlerinin yapılabilmesi için MKK’da bir sicil numarası alınması zorunludur. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sicili bulunmayan müşteriler, sicil alım süreci tamamlanana kadar yatırım fonları ve bu fonları içeren ürünlerde işlem gerçekleştiremeyecektir. Fon alım emri verildiğinde, sicili olmayan müşteriler için sicil alım süreci otomatik olarak başlatılacaktır, bu işlem onay verilmesi durumunda gerçekleşir.
